گرمایش جهانی یکی از چالش‌برانگیزترین پدیده‌های اقلیمی عصر حاضر است که با افزایش میانگین دمای آب‌ها و خشکی‌های زمین طی چند دهه‌ گذشته همراه بوده است در این پژوهش، به تحلیل جامع تغییرات زمانی و مکانی دمای بیشینه ایران طی چهار دهه گذشته با بهره‌گیری از داده‌های بازکاوی ERA5 پرداخته شده است.  در این پژوهش، داده‌های دمای بیشینه روزانه از فرآورده‌های ERA5 در قالب فایل‌های HDF5 استخراج و با استفاده از زبان پایتون پردازش شدند. برای تحلیل داده‌ها، از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) به‌منظور کاهش ابعاد و از روش خوشه‌بندی وارد برای تعیین نواحی همگن اقلیمی بر اساس شباهت عناصر آب‌وهوایی استفاده شد.میانگین بلندمدت دمای بیشینه کشور در این بازه زمانی 2/24 درجه سلسیوس برآورد شد و دامنه تغییرات آن از 4/0-تا 7/53 درجه سلسیوس نوسان داشته است. نتایج حاصل از هموارسازی سری زمانی داده‌ها، وقوع یک جهش دمایی معنادار در حدود سال ۱۳۷۷ را نشان داد که منجر به افزایش میانگین دمای بیشینه از ۲۳ به ۲۵ درجه سلسیوس شد. در بعد مکانی، دمای بیشینه به‌طور مستقیم تحت تأثیر ناهمواری، ارتفاع و عرض جغرافیایی قرار داشته و مناطق جنوبی و جنوب‌شرقی گرم‌ترین، و نواحی مرتفع غرب، شمال و شمال‌شرق کشور خنک‌ترین نقاط شناسایی شدند. نتایج تحلیل مؤلفه‌های اصلی نشان داد که دو مؤلفه نخست در ابعاد مکانی و زمانی، به ترتیب بیش از ۷۸٪ و ۹۳٪ از واریانس داده‌ها را تبیین می‌کنند و بر وجود الگوهای منسجم و قابل تفسیر اقلیمی دلالت دارند. همچنین،  در تحلیل خوشه‌بندی وارد داده‌ها درپنج خوشه مجزا، تنوع رفتار زمانی دمای بیشینه را در سطح کشور بازتاب داد.
 

وردش در سرشت آب و هواست. وردش دما می‎تواند آشکارترین نماد تغییر اقلیم باشد. وردش دما ممکن است تصادفی، چرخه‎وار، روندی یا جهشی باشد. بسته به این که وردش دما از چه نوعی باشد می‎تواند پیامدهای زیست‎محیطی، اقتصادی، اجتماعی، و امنیتی گوناگونی به دنبال داشته باشد. روند دما در مقیاس جهانی و در ایران موضوع مطالعات گسترده‎ای بوده است. پژوهشگران زیادی روند افزایش دما در مقیاس جهانی را تأیید کرده‎اند و گرمایش جهانی تقریباً پذیرش همگانی یافته است. روند افزایش دما در ایران نیز در مقالات بسیاری گزارش شده است. به دلیل تفاوت داده‎ها و روش‎هایی که در بررسی روند دما در ایران به کار گرفته شده مقایسه نتایج آنها آسان نیست. از سوی دیگر چون بسیاری از این بررسی‎ها ایستگاه محور بوده‎اند یعنی بر پایه داده‎های ایستگاهی انجام شده‎اند از کنار هم چیدن آنها نیز نمی‎توان تصویری جامع از وضعیت روند دمای ایران به دست آورد. افزون بر این گاه نتایج این بررسی‎ها با یکدیگر ناسازگار است. اگر این دشواری‎ها را کنار بگذاریم با این که روند دما زیاد بررسی شده اما جهش در داده‎های دمای ایران کم‎تر بررسی شده است. در این پژوهش به کمک داده‎های ایستگاهی، داده‎های شبکه‎ای اسفزاری، IMDAA  ، و ERA5   نشان داده‎ایم که دمای کمینه و بیشینه ایران بیش از آن که روند را تجربه کرده باشد دستخوش جهش شده است. به ویژه دمای بیشینه در سال 1377 جهش معناداری پیدا کرده است. همه منابع داده به کار رفته در این پژوهش زمان جهش دمای بیشینه را در زمان تقریباً یکسانی تأیید می‎کنند.

در این پژوهش، وضعیت گستره­ی برگ در ایران از سال 1395-1381 با دورسنجی بررسی شد. برای این منظور به گردآوری و استخراج داده­ های نمایه ­ی گستره­ی برگ برای چارچوب قلمرو ایران از تارنمای مودیس اقدام شد. سپس، با استفاده از برنامه­ نویسی در محیط نرم ­افزار مت­لب به منظور انجام مجاسبات آماری- ریاضی پایگاه داده­ ا­ی تشکیل گردید. پس از واکاوی داده­ ها، امکان تهیه ­ی نقشه­ ی میانگین بلندمدت ماهانه برای هر یک از ماه­های سال فراهم گردید. این نقشه­ ها، نشان­ دهنده­ ی این امر هستند که نواحی مرکز، شرق و جنوب­ شرق تقریباً فاقد گستره ­ی برگ هستند و یا گستره­ ی برگ بسیار تنک در برخی مناطق دیده می­ شود. در مقابل نیمه­ ی شمالی و غربی کشور دارای گستره ­ی برگ مناسبی هستند که به استثنا جنگل­های هیرکانی و ارسباران عموماً شامل کشتزارها می­شود. دو عامل اصلی برای رشد و نمو گیاهان، بارش و دمای مناسب می­باشد که این دو شرط در غرب کشور به دلیل قرارگیری در مسیر بادهای غربی مهیاست. از نظر زمانی نیز اردیبهشت­ و خرداد بالاترین میانگین گستره­ی برگ و آذر و دی کمترین میانگین را دارا هستند. در مرحله­ ی بعد، بررسی 15 سال داده ­های نمایه­ گستره­ ی برگ به روش تحلیل خوشه­ ای بر پایه­ی محاسبه­ ی فواصل اقلیدسی و روش ادغام وارد نشان داد که تمام 12 ماه سال در دو گروه اصلی جای می ­گیرند و در واقع در دو دوره با پوشش گیاهی قوی­ و ضعیف­، تقسیم ­بندی می­ شود. در این تحلیل، فروردین در دوره­ ی سرد سال و مهرماه در دوره­ ی گرم سال به عنوان ماه ­های گذار می­ باشند و در طبقه­ ای جداگانه قرار گرفته­ اند.